Polen

Polen (Pools: Polska) ligt in het centrum van Europa op het kruispunt van de verkeersroutes van west naar oost en van noord naar zuid. De natuurlijke grens vormt in het Noorden de Oostzee, ook wel de Baltische Zee genoemd, waar de grootste havens van het land te vinden zijn: Gdynia, Gdansk en Szczecin. In het zuiden loopt de grens met Tsjechie en Slowakije door een bergketen heen: de Sudeten en de Karpaten. De oostelijke buurlanden van Polen zijn de Oekraine, Wit-Rusland, Litouwen en Rusland. In het westen grenst Polen aan Duitsland.

Langs de grootste river van het land, de Weichsel (Wisla), ligt niet alleen de Poolse hoofdstad Warschau (Warszawa), maar ook een aantal historische steden, zoals Krakau (Krakow), Sandomierz, Torun en Gdansk. Deze en vele andere Poolse steden, weerspiegelen zowel de vaak stormachtige geschiedenis van het land alsook de periodes van welvaart en voorspoed, zoals die van de Gouden Eeuw onder de dynastie van de Jagellonen.

De kerstening van Polen in 966 wordt als het begin van de Poolse Staat gezien. Dat jaar wordt ook gezien als het begin van de Poolse culturele identiteit. Hoewel Polen deel ging uitmaken van de Europese beschaving en zich door invloeden van buitenaf liet inspireren, heeft het land zijn eigen architectonische stijl gecreeerd, die terug te vinden is in gebouwen zoals kerken, paleizen, kastelen en patriciershuizen.

Met een oppervlakte van 312.683 km2 en met 38.000.000 inwoners behoort Polen tot de grotere landen van ons continent. Van de bevolking behoort 2 a 3 procent tot
nationale minderheden (Wit-Russen, Litouwers, Duitsers). Het merendeel van de bevolking (62%) woont in steden; de grootste steden zijn: Warschau (ruim 1.600.000 inwoners), Lodz (bijna 850.000 inwoners) en Krakau (ruim 750.000 inwoners).
De bevolkingsdichtheid varieert van ruim 600 per km2 in de meest verstedelijkte gebieden tot 50 per km2 in de dunst bevolkte regio's. Het landelijk gemiddelde is 123 inwoners per km2.

Hoewel het grootste gedeelte van het land uit laagvlakte bestaat, is het landschap geenszins eentonig. Er zijn talrijke heuvelachtige gebieden met pittoreske dorpjes en steden. Het zuiden van het land bestaat uit bergen, waarvan de hoogste top, de Rysy, 2.499 m boven de zeespiegel uitstijgt. De bergstreken trekken veel toeristen die op zoek zijn naar rust, naar prachtige vergezichten en 's winters naar allerlei vormen van wintersport. Een ander zeer populair vakantiegebied is het noordoosten; hier liggen de groene longen van Polen, het "Land van de Duizend Meren". Ruim 100 km daarvandaan, in de buurt van Bialowieza, vindt men het laatste stukje ongerepte natuur in Europa, dat door Polen met grote zorg in stand wordt gehouden.

Bijna 1/3 van de oppervlakte van Polen bestaat uit naald- en loofbossen, waar nog veel wilde dieren leven, zoals reeen, wilde zwijnen, dassen, hazen en vossen. In sommige gebieden treft men zelfs beren en wolven aan. Uniek is een populatie van circa 300 wisenten in het natuurgebied bij Biaowieza. Dankzij een speciale reddingsactie is deze diersoort voor het uitsterven behoed.

Steenkool en zilver zijn de belangrijkste grondstoffen die Polen rijk is. Daarenboven worden er verschillende soorten ertsen en bruinkolen gewonnen. Elektrotechniek, levensmiddelenproductie, textielindustrie, chemische industrie, brandstofproductie en zware industrie zijn de kurken waarop de Poolse economie drijft. Een zeer belangrijke rol speelt ook het midden- en kleinbedrijf. De Poolse landbouw concentreert zich met name op kleine en middelgrote boerderijen, die vooral granen, aardappelen, suikerbieten, raapzaad alsmede fruit en groente verbouwen. Ook de veeteelt en pluimveeteelt zijn een belangrijke bron van inkomsten voor de Poolse landbouw.

Polen hecht grote waarde aan het onderwijs. Zo zijn er 124 instellingen voor hoger en wetenschappelijk onderwijs, die door bijna een half miljoen studenten bezocht worden. Bijna 200.000 daarvan studeren aan een universiteit en ruim 100.000 staan ingeschreven bij een technische universiteit. De overige studenten worden opgeleid op pedagogische hogescholen, landbouwhogescholen en medische academies. De oudste Poolse universiteit, tevens een van de oudste Europese universiteiten, is die van Krakau, die in 1364 opgericht werd.

De Republiek Polen (Rzeczpospolita Polska) is een parlementaire republiek, die een twee-kamerstelsel kent met de president als staatshoofd. De wetgevende macht berust bij de lagere kamer, de Sejm (460 leden), en de Senaat (100 senatoren). Het hoogste uitvoerende orgaan is de Raad van Ministers (de regering), aan het hoofd waarvan de premier staat.

Twee belangrijke feestdagen zijn: 3 mei, de dag waarop in 1791 de eerste Poolse grondwet werd aangenomen, tevens de eerste grondwet in Europa, en 11 november, de onafhankelijkheidsdag.